|
Lokaal platform PRO
|
BEZINT EER GIJ BEGINT
1. Inleiding
Mevrouw de voorzitter,
Mijn bijdrage aan het begrotingsdebat heeft de titel van een oude tegeltjes wijsheid: Bezint eer gij begint. Ik zal eerst ingaan op de algemene uitgangspunten van de voorliggende begroting voor 2010. De begroting is niet sluitend en leidt op termijn zelfs tot een tekort van meer dan 800.000 euro (in tussen bijgesteld tot 650.000 euro). En dat lijkt zelfs nog een positieve inschatting, gezien de signalen uit Den Haag over verdergaande bezuinigingen op uitkeringen uit het gemeentefonds. Kortom: alarmfase 1. De oplossing van het college is: 1 jaar lang roepen we de hulp van de algemene reserve in, daarna moeten we serieus bezuinigen, maar de keuzes die we maken bereiden we weloverwogen, gedegen, zorgvuldig en niet overhaast voor. De discussie die ik met u wil voeren, gaat over weloverwogen versus meteen bezuinigen. Daarna zal ik ingaan op de volgende specifieke programma’s: platteland, leefomgeving, samenleving, organisatie en belastingen. De behandeling van de programma’s zal deze keer niet onder de noemer kunnen vallen van welk nieuw beleid is wenselijk, maar moet onder de noemer varen van hoe kunnen we het bestaande beleid zo veel mogelijk overeind houden. Ten derde zal ik terugblikken op het gevoerde beleid van deze coalitie vanuit het perspectief van de PRO-kiezer. Ik rond af met een kort slotwoord.
2. Algemene uitgangspunten: Geen paniekvoetbal
Preventief toezicht door de provincie; misschien wel artikel 12 gemeente op termijn, d.w.z. volledige zeggenschap over de financiën kwijt aan de provincie; oplopende tekorten tot ruim 800.000/650.000 euro in 2013; slechte perspectieven als het gaat over de storting van gelden door de overheid in het gemeentefonds; economische recessie; krimp van de bevolking. Voorwaar het lijkt te gaan om een Grieks drama. Zeus dondert van de Olympus. Laat ik u meenemen in dit drama en wel in twee bedrijven: hoe is het zover gekomen en hoe gaan we het oplossen.
Hoe is het zover gekomen?
In 2009 hadden we nog een sluitende begroting tot 2012. De eerste bestuursrapportage van 2009 laat echter de eerste forse tegenvallers zien. De begroting is dan in 2012 255.000 in de min. Doorgerekend naar 2013 verschijnen er zelfs de fatale cijfers van 396.000 negatief. De zomernota hakt er verder in: een tekort van 516.000 euro in 2013. De begroting 2010 tot slot maakt het allemaal nog erger: het voorspelde tekort in 2013 loopt op tot 805.000 euro (inmiddels 655.000). Wat zijn nu de oorzaken van deze tekorten. Ik zal de belangrijkste boosdoeners met u nalopen. Daarbij concentreer ik me uiteraard op de structurele uitgaven.
In de eerste bestuursrapportage gaat het om:
- onderhoud openbaar groen: 28.000 extra in verband met extra schoffelen
- nieuwe verdeelsleutel bij ISD-Bol, effectuering van een oude afspraak: 56.000
- stijging kosten WWB door stijging aantal cliënten: 157.000
- het werkvoorzieningschap keert geen dividend meer uit: 35.000
- leerlingenvervoer 30.000 euro duurder dan ingeschat
- saldo kostenplaatsen, hogere salariskosten: 88.000
- algemene uitkering in het gemeentefonds: 44.000 lager
In de zomernota komt daar bij:
- herziening wegenbeleidsplan: 34.500
- bijdrage aan de bedrijfsvoering van ISD-Bol vanwege meer cliënten: 70.000
De begroting 2010 levert het resterende deel van de tegenvallers:
- verdere verslechtering van de uitkering uit het gemeentefonds: 56.000
- overheveling van ondersteuning uit de AWBZ naar gemeenteniveau: 39.000
- nominale compensatie, hogere loon- en prijsstijgingen: 127.000
- hogere prijzen bij zorgaanbieders van thuiszorg: 80.000
- instemmen met een versterkt Parkstad, ook financieel: 95.000
- drie maal (slechts) wordt er geld gevraagd voor nieuw beleid: aanleg uitzichtheuvel (11.000 euro), onderhoud Schinveldse Es (11.000 euro) en geluidsmeetnet voor monitoring Awacs-overlast (10.000 euro).
Daar staat eigenlijk maar een substantiële meevaller tegenover:
Belegging van de verkoopopbrengst van Essent levert 100.000 op.
Vers van de pers komt net het bericht binnen dat dit toch 250.000 moet zijn. Hosanna.
Als we nu naar deze lijst kijken valt op dat de meeste extra kosten ons overkomen, het zijn ingrepen van buitenaf die we niet kunnen ontlopen. Het heeft vooral te maken met de aflopende conjunctuur, loonstijgingen en extra taken opgelegd door de overheid (WMO, AWBZ).
Wat hadden we zelf kunnen beïnvloeden? We hadden het groenonderhoud kunnen beperken, leerlingenvervoer kunnen beperken, wegen slechter kunnen onderhouden (mag overigens ook slechts als de veiligheid niet in het geding komt) en uit Parkstad kunnen treden. Voor Parkstad hebben we allen gekozen, ook al omdat de kosten voor onze gemeente buiten Parkstadverband waarschijnlijk nog hoger zouden zijn op termijn. Blijft over een paar kruimels. Kortom: er is absoluut geen sprake van frivool, onverantwoord uitgeven door de raad.
Hoe gaan we het oplossen?
Het belangrijkste is dat we ons verstand gebruiken en niet in het wilde weg gaan bezuinigen. Paniekvoetbal is het laatste wat we kunnen gebruiken. Wat je eenmaal hebt afgebroken, kost later veel meer om het weer op te bouwen. Laten we daarom de hulp van de lievelingsdochter van Zeus, Pallas Athena, de godin van de wijsheid, inroepen. Wat we nodig hebben is bedachtzaam, kalm, zorgvuldig en creatief handelen. Er is te veel mee gemoeid voor de burgers.
We vinden het een verstandige koers van het college om de tekorten in 2010, ongeveer 300.000 (nu dus nog slechts 150.000) te dekken met het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve. Waarom hebben we zo’n algemene reserve, juist: om in dit soort omstandigheden te gebruiken. Daar is niets mis mee. Echter dat is inderdaad maar symptoombestrijding, het mes moet dieper. Er zal substantieel bezuinigd moeten worden. Daarom juist is het gepast eerst alle mogelijkheden op een rij te zetten met invulling van de te besparen bedragen, maar ook met de consequenties voor de burger en de dienstverlening aan de burger. Daarna moeten er in het voorjaar 2010 pijnlijke knopen worden doorgehakt. Eigenlijk is dit dezelfde aanpak als die van het CDA, de PvdA en de CU op landelijk niveau. Eerst 20 werkgroepen aan het werk zetten die de mogelijkheden in kaart brengen en daarna keuzes maken. En dan hebben wij nog eens het voordeel dat we geen geld hoeven te lenen op de kapitaalmarkt om de staatsschuld/ons tekort te dekken. We kunnen terugvallen op onze algemene reserve. Over deze aanpak wordt wel gezegd: u zadelt een volgende coalitie op met het maken van keuzes. Altijd beter dan de verkeerde keuzes maken.
Maar eigenlijk is dit probleem al opgelost: PRO en DO maken het karwei volgend jaar gewoon af.
Toch gaan we nu niet achterover leunen en laten het uitzoekwerk volledig over aan de ambtenaren. We geven het college de volgende kaders mee. Op de eerste plaats zijn dat de kaders die tijdens de behandeling van de zomernota zijn opgesteld.
De volgende budgetten worden ontzien:
- de 10 strategische onderwerpen met de hoogste prioriteit
- budgetten voor sociale zekerheid
- budgetten voor onderhoud van kapitaalgoederen als wegen, gebouwen en rioleringen
- budgetten voor de Parkstad-samenwerking
- budgetten voor jeugdbeleid
- budgetten voor onderzoek naar alternatieve bestemming van de Awacs-basis.
Bekeken vanuit het verkiezingsprogramma van PRO kunnen we hier maximaal tevreden over zijn. Voor ons zijn dit perfecte kaders. Bij het vaststellen van de zomernota is ook afgesproken dat het verhogen van de belastingen een mogelijkheid is. Daarbij geldt dat de OZB op niet-woningen in Onderbanken relatief laag is.
Hier zou de maximale verhoging van 4,5% toegepast kunnen worden.
Een belangrijke pijler is ons groenbeleid. Gezien de structurele tekorten op de begroting is voor PRO de rek er nu toch even uit. Aanleg uitzichtheuvel kan uitgesteld worden, groenonderhoud in de kernen kan versoberd, evenals het onderhoud van het natuurpark. De extra onderhoudsvraag van 10.000 euro van vorig jaar moet opnieuw bezien worden. De ontwikkeling van de Jabeekse bossen gebeurt vooralsnog met incidenteel geld. Daar valt niet te bezuinigen.
De deelname aan Parkstad moet ook gericht zijn op het creëren van shared services: het opzetten van gezamenlijke uitvoeringstaken, bijvoorbeeld op het terrein van weg- en groenonderhoud. Ook hier zijn besparingen mogelijk. Ook in de zin van formatiereductie te Onderbanken.
Een ander belangrijk hoofdstuk zijn de gemeenschappelijk regelingen, zoals de GGD, GHOR, regionale brandweer, Rd4, werkvoorzieningschap, ISD-Bol etc. De boodschap dat bevolkingskrimp moet uitmonden in lagere bijdragen van de gemeenten begint door te dringen. Echter als alle gemeenten kampen met begrotingstekorten, moet vervolgens ook gekeken worden naar versobering van het serviceniveau, waardoor de bijdrage van de gemeenten verder omlaag kunnen. Hopelijk zullen ook langzamerhand de in het vooruitzicht gestelde efficiency-voordelen van de opschaling van de verbanden zichtbaar gaan worden.
Begrotingen en voorspellingen zeker over een termijn van 4 jaar hebben een groot onzekerheidsgehalte. Toch worden onze begrotingen ook door een zekerheid gekenmerkt: er blijft bijna altijd geld over. De resultaten van de jaarrekeningen van de afgelopen elf jaar (1998-2008) laten zien dat we gemiddeld 400.000 euro per jaar overhouden. Dit is toch een mooie tijdsspanne om van een structureel kenmerk te kunnen spreken. Laten we gewoon wat minder behoudend begroten. Dat is dan geen begrotingstruc, maar correspondeert met de werkelijkheid. Een voorbeeld wil ik hierbij geven. De opbrengsten van de Essent gelden worden conservatief geschat op 100.000. Waarom weer uitgaan van de conservatieve inschatting? Hier wordt ik op mijn wenken bediend, nu vlak voor de vergadering bekend is geworden at het Essent voordeel oploopt tot 250.000 euro.
Personeelskosten is altijd een grote post. Onderbanken heeft 61 personeelsleden in dienst, waarvan de loonkosten ongeveer 3.500.000 miljoen zijn. Laten we beginnen met een vacaturestop. Ook taakverschuivingen en taakbeëindigingen accepteren we. Ook al weten we dat dat negatieve consequenties kan hebben voor de dienstverlening. We zouden nu snel een taakstellende bezuiniging kunnen aangeven van 10% (350.000 euro, meer dan de helft van het tekort weg), maar dat zou juist ongenuanceerd en onzorgvuldig zijn en wellicht een verkeerde keuze.
Tot slot nog een concreet geval. Er zijn nog 5 kavels te koop in het project de Belboom. Al dan niet verkopen maakt een verschil van ongeveer 500.000 euro (weliswaar incidenteel geld, maar toch goed voor een aanzienlijke renteopbrengst). Laten we hier niet halsstarrig vasthouden aan de verkoopprijzen in hoogconjunctuur, maar ons aanpassen aan prijzen in een laagconjunctuur.
Kortom, er zijn mogelijkheden om het tekort te dichten. Laten we met wijsheid verder zoeken naar andere mogelijkheden. Zo weet de dochter (Pallas Athena) de toorn van de vader (Zeus) in verstandige banen te leiden.
3. Afzonderlijke programma’s
Dan ben ik aanbeland bij een korte bespreking van ontwikkelingen binnen de afzonderlijke programma’s: platteland, leefomgeving, samenleving, organisatie. Hieraan koppel ik ook enige opmerkingen over belastingdruk.
Ik heb al gezegd veel nieuw beleid treffen we uiteraard niet aan.
3.1. Vitaal platteland
De herverkaveling Schinveldse Es kan nog eens duidelijk maken dat te snel bezuinigen heel verkeerd kan uitpakken. Je zou kunnen zeggen: stel maar even uit. Dat scheelt 11.000 euro onderhoud per jaar. Dat betekent echter wel dat je ook een subsidie van provincie en het waterschap Roer en Overmaas van bijna 7 miljoen op het spel zet. Dus ook hier: eerst goed nadenken. Overigens lees ik wel dat het waterschap nog niet akkoord is met de begroting van het project.
Het voetpad bij de Viel is afgesloten wegens onenigheid met een landbouwer. Maar moet dan meteen het hele voetpad dichtgaan? Kan niet een gedeelte open blijven?
3.2. Vitale leefomgeving
Oplossing van de Awacs-overlast blijft een hoofdpunt voor PRO. Ondanks alle negatieve cijfers kan wat ons betreft de gevraagde 10.000 euro voor continuering van geluidsmetingen meteen ingeboekt worden. U gaat onderzoek doen naar alternatieven voor de terreinen van de Awacs-basis. Op zich een goed, maar natuurlijk voor de Duitse buurgemeenten ook een verrassend initiatief. Hoe gaat u dit onderzoek aanpakken? Maar ook in Nederland moeten we de politieke bestuurders in Den Haag blijven lastig vallen.
Baanverlegging is een nieuwe, oude optie. Verminderen van overlast is meegenomen. Maar uiteindelijk blijft PRO toch van mening dat sluiting van de basis het einddoel moet zijn. In dit verband moeten we alle juridische opties open houden en niet inzetten op een zogenaamde diplomatieke aanpak.
In dit verband waren we blij verrast dat het CDA nu ook begrip heeft voor de roep om sluiting van de basis, zo is althans in hun nieuw verkiezingsprogramma te lezen. ‘Het vertrek van de basis uit Geilenkirchen is de enig afdoende oplossing om een einde te maken aan de onacceptabele overlast’, aldus het verkiezingsprogramma van het CDA.
Beter zouden we het niet kunnen zeggen. Welcome to the club. Of toch te vroeg gejuicht. In het Onderbanken journaal van afgelopen woensdag lezen we onder de kop ‘CDA wijzigt koers t.a.v. Awacs’ niets meer over sluiting van de basis.
Burgers die voor sluiting van de basis zijn adviseer ik dan ook om maar op PRO te stemmen. Dat is wel zo veilig.
Tot slot, hoe staat het met realisering van de 6ha vervangend bos?
De buitenring is een ander thema dat voor veel beroering zorgt. Belangrijk is dat iedereen de juiste informatie krijgt over hoe alles in elkaar zit. Een beleidsvoornemen van het college is: voorlichting bevolking over de effecten van de buitenring Parkstad. Wat is reeds gedaan op dit gebied en wat bent u van plan te gaan doen? De tegenstanders hebben zich goed georganiseerd. Ik hoop dat het college ook haar stem laat horen. We willen u vragen om te pleiten voor geluidsarm asfalt daar waar de buitenring de kern Merkelbeek passeert bij de Ms. Mannenstraat.
De vertraging van de renaturering van de Roode beek baart ons zorgen. Het ijzer moet gesmeed worden als het heet is. Het draagvlak onder de bevolking moet behouden blijven. Veel mensen vragen ons: hoe is de stand van zaken? Zou u daar nog duidelijker over kunnen communiceren?
Een groot compliment willen we het college geven voor de herinrichting van de Maar in Jabeek. Het is een fraai gezicht. Nu nog de aanplant en in het voorjaar zal het er nog mooier uitzien. Enig vertrouwen in de overheid is toch gerechtvaardigd.
Een antwoord had u van PRO nog te goed. Het betreft de monitoring en bijstelling van de wegbeheergegevens. Wat ons betreft kunt u kiezen voor een tweejaarlijkse uitvoering, waardoor er 4250 euro per jaar bespaard kan worden.
Tot slot iets voor de toekomst. Parkeren in de kern Schinveld wordt steeds moeilijker. De inrichting van de straten is er niet op berekend en het autopark neemt almaar toe. Verder zijn er conflicten over het parkeren van bedrijfsauto’s in woon- wijken. Is het mogelijk om een parkeernota op te stellen, waarin u de problemen inventariseert en oplossingen aanreikt?
3.3. Vitale samenleving
Het grote project waar we komende jaren aan gaan werken zijn de brede maatschappelijke voorzieningen gecombineerd met sportaccommodaties. Een project dat onderwijs-, sport-, en welzijnsvoorzieningen voor de lange termijn op een kwalitatief hoog niveau wil brengen en wil garanderen voor de toekomst. Het gaat om veel: brede school, locaties voor bibliotheek, sportvoorzieningen, kinderopvang, wonen etc. Dit alles ook met de bedoeling om de leefbaarheid van Onderbanken te ondersteunen. Daar is veel geld voor nodig. Jaarlijks reserveren we er 280.000 euro voor. Daarnaast was er 150.000 euro voor gereserveerd in het kader van het verbeteren van de sportaccommodaties. Wie a zegt moet ook b zeggen. Maar hier is the sky niet the limit. Als het zou betekenen dat andere belangrijke taken onder druk komen te staan, moet ook hier aan soberheid gedacht worden.
We hebben gekozen voor twee BMV’s, een te Merkelbeek en een te Schinveld. Hierbij moeten we durven zeggen dat de financiële realiseerbaarheid allerminst zeker is. (Hoe moeten we in dit verband de zin in de begroting op blz. 35 opvatten m.b.t. de BMV in Merkelbeek: ‘We hebben een extern bureau opgedragen een haalbaarheidsstudie uit te voeren’.) Op dit punt aangekomen wil ik toch even fel reageren richting het CDA en de VVD, zonder mijn wijsheid te verliezen. Het CDA houdt de kiezers voor dat een derde BMV in het veld tussen Bingelrade en Jabeek mogelijk is. Los van het feit dat dit de doodsteek voor de beide kernen zou zijn, moet ieder weldenkend politicus weten dat dit financieel onhaalbaar is en volledig in strijd met de demografische ontwikkelingen.
De geboortecijfers in de kernen hebben zich vanaf 1995 als volgt ontwikkeld.
1995-1999: B: 9.6; J: 7,4; M: 21.2; S: 55
2000-2004: B: 8.8; J: 6,2; M: 17,6; S: 48.8
2005-2009: B: 5.8; J: 4; M: 11; S: 35.6
In 2008: B: 5; J: 1; M: 9; S: 27
Deze trend is nog niet gestopt. Kortom: laten we ons niet rijk rekenen en oog blijven houden voor de feiten.
Hetzelfde verhaal geldt voor de VVD die de kiezers voorhoudt dat er geïnvesteerd kan worden in de scholen van Jabeek en Bingelrade. En dan bedoelt men niet het normale verplichte onderhoud aan de gebouwen. Ook hier geldt: er zijn geen investeerders en er is geen demografische basis. Dit soort verkiezingsretoriek zorgt er nu juist voor dat de burgers zich later teleurgesteld van de politiek afwenden. Laten we de kernen niet tegen elkaar uitspelen, want dan zou het wrange resultaat wel eens kunnen zijn dat er maar 1 of zelfs geen BMV in Onderbanken levensvatbaar is.
ISD-Bol is ook zo langzamerhand een hoofdpijn dossier. Enerzijds is onze bijdrage (onvermijdelijk) toegenomen, anderzijds blijft de integriteitskwestie doorzieken. De laatste negatieve bijdrage was van het AB-lid de heer Horbach uit Landgraaf. Hij nuanceert de ernst van de racistische e-mails met opmerkingen als ‘omdat mevrouw een hoofddoekje droeg is de zaak extra streng opgenomen’ en ‘deze opmerkingen passen bij de omgangscultuur binnen isdbol’. Op deze manier zullen de cultuurverschillen binnen de organisatie niet echt afnemen. Kunnen we niet nu al eens nadenken over alternatieven, bv. aansluiten bij andere organisaties. Immers, we kunnen pas over 2 jaar onder het samenwerkingsverband uit. Mooi tijd om eens over de BOL-grenzen te kijken, zodat we op tijd een alternatief achter de hand hebben.
Tot slot komt er op bladzijde 49 van de begroting een merkwaardige passage uit de lucht vallen. Het college heeft nog drie prioriteiten: meldpunt armoede anoniem; vrijwilligerswerk en maatschappelijke stages; parkstad in beweging. Maar zegt daarbij: ze vallen niet onder de kaders van de zomernota, dus ze zijn niet opgenomen in de begroting. Wat gebeurt hier? Zijn dit de enige prioriteiten die u nog heeft die niet vallen binnen de kaders van de zomernota? Waarom juist deze drie genoemd? Kunt u dat eens uitleggen?
3.4. Vitale organisatie
We doen aan twee grote onderzoeken mee: Parkstadmonitor en ‘de staat van de gemeente’. Hierdoor zijn we goed op de hoogte van de mening van de burger over ons beleid, met name weten we ook waar we beter moeten presteren. Hoe is het dan mogelijk dat het systeem van opstellen van indicatoren verdwenen is. We wisten dat niet alle indicatoren adequaat waren, maar een aantal goede zaten er zeker tussen. Daarbij moet ik ook de hand in eigen boezem steken, ook de raad heeft u geen te gebruiken indicatoren aangeleverd. Bovendien komt de vraag op: hoeveel kan er bespaard worden als we ons beperken tot een van de twee onderzoeken?
3.5. Belastingen
De OZB belasting wordt trendmatig wegens prijsstijging verhoogd met 1,75%. Vorig jaar bedroeg deze trendmatige verhoging 2,25%. Deze verhogingen zijn aan de lage kant. Zoals gezegd is voor PRO een verhoging van de OZB voor niet-woningen met 4.5% bespreekbaar, temeer omdat dit OZB-tarief in vergelijking met het landelijk, provinciaal en parkstad gemiddelde aan de lage kant is. Een verhoging van de OZB met 50%, zoals de VVD in het Onderbanken-journaal voorstelde, vinden we uiteraard absurd.
4. Evaluatie van de realisatie van het coalitieakkoord.
De coalitie is begonnen met een ambitieus programma onder de mooie titel ‘groeien in groen’. 52 prioriteiten werden geformuleerd. Slechts enkele zijn niet gerealiseerd. Een zelden vertoonde daadkracht.
Ik zal u enkele projecten noemen die voor PRO van eminent belang waren.
1. Opstellen van een toeristisch-recreatieve visie.
2. Ontkluizing van de Roode Beek. De Europese aanbesteding vindt nog deze maand plaats en in februari 2010 gaat de schop in de grond.
3. Aanleg van de rotonde tussen Jabeek en Bingelrade.
4. Invoeren van een 30 km regime in de kernen en een 60 km regime buiten de kernen.
5. Het standvastig blijven voeren van acties in het Awacs dossier: rechtsgang, lobbyen in Den Haag, geluidsmeetnet.
6. Duidelijkheid in de keuze voor twee BMV.
7. Handhaven van de veiligheid in de openbare ruimte.
Toch zijn er ook nog enkele projecten die naar de toekomst zijn doorgeschoven en die voor PRO relevant blijven.
1. Herstructurering van het agrarisch gebied tussen de kernen Jabeek, Bingelrade en Merkelbeek. Het is een prachtig gebied met veel toeristische potentie.
2. Het ontwikkelen van een visie op de doorontwikkeling van het jeugd- en jongerenwerk. Het project ‘ambulant jongerenwerk’ zou daar een structurele plaats in kunnen krijgen.
Tot slot is er ook een project dat wat PRO betreft niet goed is verlopen: opstellen Masterplan.
We vinden dat de raad te veel op afstand is gehouden, de woningstichting heeft zich teruggetrokken en de deadlines zijn telkens verschoven. Eerlijk gezegd hebben we geen flauw idee wat de inhoud zal zijn van de plannen die er in januari hopelijk worden gepresenteerd. Dat is toch niet de positie waarin je als raad terecht moet komen.
Dit alles beschouwend, wil ik in alle duidelijkheid stellen dat deelname van PRO aan deze coalitie bezien vanuit het PRO-verkiezingsprogramma een enorm succes is geweest. We kunnen onze kiezers recht in de ogen kijken. Het realiseren van progressieve politiek blijkt mogelijk in de gemeente Onderbanken. Bovendien heeft PRO bewezen een stabiele factor te zijn in het soms bewogen politieke klimaat. We zijn beschikbaar voor voortzetting van dit beleid in een volgende periode.
5. Slot
Mevrouw de voorzitter,
Ik heb u laten zien dat reparatie van de tekorten mogelijk is, maar ook dat de noodzakelijke bezuinigingen hier en daar duidelijk consequenties zullen hebben voor leefomgeving, samenleving en bestuurlijke organisatie. Voorop moet staan dat de zwaksten in de samenleving het meest worden ontzien. Laten we als politieke partijen onze uitgangspunten voorleggen aan de kiezers, zodat we na de verkiezingen meteen weten waar we aan toe zijn. Moge het een pittige verkiezingsstrijd worden, waarin de inhoud voorop staat.